2026 నోబెల్‌ మెడిసిన్‌ పురస్కారం.. ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలకు!

రాజనీతి | ఇంటర్నేషనల్‌ | అక్టోబర్‌ 5, 2026

2026 సంవత్సరానికి ఫిజియాలజీ లేదా మెడిసిన్‌లో నోబెల్‌ పురస్కారం ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలకు లభించింది. అమెరికాకు చెందిన కార్ల్‌ డైసెరాత్‌, జర్మనీకి చెందిన పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్‌ నాగెల్‌లను ఈ ఏడాది పురస్కారానికి ఎంపిక చేశారు. మెదడులోని నాడీకణాలను కాంతి ద్వారా నియంత్రించేందుకు ఉపయోగపడే ఆప్టోజెనెటిక్స్‌, అలాగే లైట్‌-గేటెడ్‌ అయాన్‌ ఛానళ్లపై చేసిన పరిశోధనలకు ఈ గౌరవం దక్కింది.

మెదడులోని నాడీకణాలను కాంతితో నియంత్రించే ‘ఆప్టోజెనెటిక్స్‌’పై కీలక పరిశోధన.. కార్ల్‌ డైసెరాత్‌, పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్‌ నాగెల్‌కు నోబెల్‌ గౌరవం

మెదడును అర్థం చేసుకోవడంలో కీలక అడుగు

మెదడులోని ఏ నాడీకణం జ్ఞాపకాలు, భావోద్వేగాలు, ప్రవర్తన వంటి అంశాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో తెలుసుకోవడం శాస్త్రవేత్తలకు చాలాకాలంగా సవాలుగా ఉంది. ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ ద్వారా నిర్దిష్ట నాడీకణాలను కాంతితో ఆన్‌ లేదా ఆఫ్‌ చేయడం సాధ్యమైంది. దీంతో మెదడులోని న్యూరల్‌ సర్క్యూట్ల పనితీరును మరింత ఖచ్చితంగా అధ్యయనం చేసే అవకాశం ఏర్పడింది.

ఆల్గీ నుంచి మొదలైన పరిశోధన

పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్‌ నాగెల్‌ ఒకే కణం కలిగిన ఆల్గీలో ఛానల్‌రోడాప్సిన్‌ అనే కాంతికి స్పందించే ప్రొటీన్‌ను గుర్తించారు. నీలి కాంతి పడినప్పుడు ఈ ప్రొటీన్‌లోని ఛానల్‌ తెరుచుకుని అయాన్లు కణంలోకి ప్రవేశించే విధానాన్ని వారు అధ్యయనం చేశారు. ఈ ఆవిష్కరణే తర్వాత నాడీకణాలను కాంతితో నియంత్రించే సాంకేతికతకు పునాది వేసింది.

డైసెరాత్‌ కొత్త దశకు తీసుకెళ్లారు

కార్ల్‌ డైసెరాత్‌ ఈ కాంతి-సున్నితమైన ప్రొటీన్‌కు సంబంధించిన జన్యువును నాడీకణాల్లో ప్రవేశపెట్టి, కాంతిని ఉపయోగించి నాడీ సంకేతాలను నియంత్రించే ప్రయోగాలు చేశారు. 2005లో ఆయన కీలక పరిశోధన ప్రచురించారు. అనంతరం జీవించి ఉన్న ఎలుకల మెదడులోనూ ఈ విధానాన్ని ఉపయోగించి నాడీకణాలను కాంతితో నియంత్రించగలిగారు. ఈ పద్ధతినే ఆప్టోజెనెటిక్స్‌గా పిలుస్తున్నారు.

వైద్య రంగంలోనూ అవకాశాలు

ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ ప్రధానంగా పరిశోధన సాధనంగా ఉపయోగపడుతున్నప్పటికీ.. నాడీ సంబంధిత, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలపై పరిశోధనలకు ఇది కొత్త మార్గాలను తెరిచింది. మెదడులోని జ్ఞాపకాలు, భావోద్వేగాలు, ప్రవర్తనకు సంబంధించిన న్యూరల్‌ సర్క్యూట్లను అధ్యయనం చేయడంలో ఇది ఉపయోగపడుతోంది. దృష్టి లోపంతో బాధపడుతున్న వారికి చూపును పునరుద్ధరించే అవకాశాలపై కూడా ఈ సాంకేతికత ఆధారంగా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.

రూ.10 కోట్లకు పైగా విలువైన బహుమతి

2026 నోబెల్‌ పురస్కారానికి 12 మిలియన్‌ స్వీడిష్‌ క్రోనర్‌ నగదు బహుమతి ఉంది. ఈ మొత్తాన్ని ముగ్గురు విజేతలు పంచుకోనున్నారు. నోబెల్‌ వారోత్సవంలో ప్రకటించిన తొలి పురస్కారం ఇదే కాగా.. భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం, సాహిత్యం, శాంతి, ఆర్థికశాస్త్ర విభాగాల విజేతలను తదుపరి రోజుల్లో ప్రకటించనున్నారు.

ఆల్గీపై మొదలైన చిన్న పరిశోధన.. నాడీకణాలను కాంతితో నియంత్రించే విప్లవాత్మక సాంకేతికతగా మారింది. మెదడు రహస్యాలను ఛేదించే ఈ ఆప్టోజెనెటిక్స్‌ పరిశోధనకు ఇప్పుడు ప్రపంచంలోనే అత్యున్నత శాస్త్రీయ గౌరవం దక్కింది.